Bliska ludziom i krasnoludkom

Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród.
Nie damy pogrześć mowy,
Polski my naród, polski lud,
Królewski szczep piastowy.

Tak zaczyna się słynny wiersz Marii Konopnickiej „Rota”. Powstał w 1908 r. na skutek protestu przeciwko pruskim ustawom o przymusowym wywłaszczeniu Polaków. Prawdziwą karierę „Rota” zrobiła w 1910 r. podczas obchodów 500-lecia bitwy pod Grunwaldem. Obok hymnu narodowego stała się jedną z najważniejszych polskich pieśni, śpiewaną w czasie obu wojen światowych, jednoczącą i wyrażającą uczucia polskiego społeczeństwa.

Poezje Konopnickiej z jednej strony były inspirowane poetyką romantyczną, z drugiej wyrażały tendencje pozytywistyczne. Wypowiadały dramatyzm aktualnego bytu społeczeństwa, pozbawionego samodzielności państwowej, wyrażały bunt przeciw więzom ograniczającym rozwój jednostki i zbiorowości.

Konopnicka znana jest nie tylko z poezji, ale może przede wszystkim z nowelistyki. Te małe formy prozatorskie ujawniły w rozległej skali jej indywidualny kunszt budowania narracji i kompozycji. W swoich nowelach, utrzymanych w tonie poetyki realistycznej, autorka poruszała ważną problematykę społeczną (bieda, antysemityzm, wykluczenie, odhumanizowanie człowieka), kreśliła celne portrety psychologiczne oparte o wewnętrzny dramatyzm i w sposób autentyczny budowała opisy różnych środowisk. Do najbardziej znanych jej nowel należą: „Dym”, „Mendel Gdański”, „Miłosierdzie gminy”, „Nasza szkapa”.

Polska pisarka dała się poznać także jako autorka opowieści dla dzieci. Sama zresztą była matką sześciorga potomstwa. W utworach tych pozbawionych natrętnego dydaktyzmu łączyła autentyzm i fantastykę, tonację żartu i powagi, rozbudzając wrażliwość artystyczną młodych odbiorców. Do czołowych utworów w tym gatunku zaliczamy: „O krasnoludkach i sierotce Marysi”, „O Janku Wędrowniczku”, „Na jagody”.

23 maja przypada 180. rocznica urodzin Marii Konopnickiej. Z tej okazji Sejm RP uhonorował pisarkę ogłaszając ją jedną z patronek 2022 roku. W uchwale sejmowej podkreślono, że „była najwybitniejszą reprezentantką nurtu ludowej stylizacji pieśniowej, stosując język poetycki zaczerpnięty z historycznych i baśniowych motywów, inspirowany pięknem przyrody ojczystej".

 

 

Zdjęcie przedstawia portret Marii Konopnickiej w formie drzeworytu Aleksandra Regulskiego według rysunku Józefa Buchbindera (1883). Konopnicka siedzi, jest zwrócona w swoją prawą stronę, lewą ręką dotyka swojego policzka, jest ubrana w suknię, włosy ma upięte w kok.